Çocuk Hasta ve Vasi İçin Elektronik Onam Nasıl Alınır?

Ortodonti, pedodonti, çocuk hastalıkları, estetik cerrahi... Birçok klinikte hastanın kendisi değil, velisi ya da vasisi onam verir. 27 Ekim 2026'da yürürlüğe giren elektronik onam yönetmeliği bu durumu ayrı bir maddeyle düzenliyor. Kısa özet: elektronik rıza küçük ve kısıtlı hastalarda da alınabiliyor, ama işlemi kanuni temsilci yapıyor ve bazı durumlarda elektronik yol hiç kullanılamıyor.

Dijiizin olarak çocuk ve diş kliniklerinden estetik merkezlerine kadar birçok işletmenin onam formlarını dijital ortamda yönetiyoruz. Bu yazıda klinik sahiplerinin en sık sorduğu soruları yönetmelik metnine göre cevaplıyoruz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Yönetmelik ne diyor?

Yönetmeliğin 11. maddesi üç şey söylüyor:

1. İşlemleri kanuni temsilci yapar. Hastanın gerçekleştireceği işlemler, hasta küçük veya kısıtlı ise kanuni temsilcisi tarafından yapılır. Bu işlemler Hasta Hakları Yönetmeliği’ne uygun yürütülür.

2. Doğrulama kuralları temsilci için de geçerli. Hasta için öngörülen kimlik ve cep telefonu numarası doğrulaması, kanuni temsilci için de uygulanır.

3. Doğrulanamıyorsa elektronik rıza alınamaz. Küçük veya kısıtlının kanuni temsilcisi yoksa, hazır bulunamıyorsa ya da elektronik ortamda doğrulanamıyorsa bilgilendirilmiş rıza elektronik olarak alınamaz.

Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde de Hasta Hakları Yönetmeliği uygulanıyor. Yani temsil, yaş, acil durum gibi ayrıntılar için o yönetmeliğe bakılıyor.

Kanuni temsilci kimdir?

Küçükler için genellikle anne ve baba, kısıtlılar için mahkemece atanan vasi kanuni temsilci olur. Uygulamada kimin temsilci olduğu aile durumuna göre değişebilir (boşanmış ebeveynler, vesayet kararı vb.). Bu tür özel durumlarda kliniğin hukuk danışmanıyla önceden net bir iç prosedür belirlemesi iyi olur.

Elektronik onam adım adım: küçük hasta örneği

1. Temsilcinin kimliği doğrulanır. Hasta için geçerli olan kimlik doğrulama kuralları temsilci için de işler. Süreç tamamlanmadan elektronik rıza başlatılamaz.

2. Temsilcinin doğrulanmış cep telefonu bulunur. Şifre, hastanın değil temsilcinin doğrulanmış numarasına gitmelidir.

3. Form temsilciye iletilir. Bağlantı SMS ile ya da e-Nabız üzerinden temsilcinin erişimine sunulur.

4. Temsilci formu inceler. Küçüğün durumuna ilişkin bilgileri ve anamnez sorularını yanıtlar.

5. Temsilci şifreyi girerek rızayı verir. Doğrulama işlemiyle rıza alınmış sayılır.

6. Kayıtlar tutulur. Tarih, saat, şifrenin gönderimi ve doğrulanması, işlemi yürüten sağlık çalışanı ve güvenlik bilgileri saklanır.

Elektronik rızanın alınamadığı durumlar

Şu hallerde elektronik yol kullanılamıyor, kâğıt ya da diğer geçerli yol devreye girmeli:

• Küçüğün veya kısıtlının kanuni temsilcisi yok

• Temsilci hazır bulunamıyor

• Temsilci elektronik ortamda doğrulanamıyor (telefon numarası doğrulanmamış, kimlik doğrulama başarısız vb.)

Bu üçüncü madde pratikte en çok sorun çıkarabilecek olanı: velinin numarası kayıtlarda yok ya da yanlış, veya numara başkasına ait.

Klinikler en çok nerede hata yapabilir?

• Şifrenin hastanın numarasına gitmesi: Küçük hastanın kendi numarasına ya da başka bir kişiye gönderilen şifre, temsilci doğrulaması anlamına gelmez.

• Temsilci bilgisinin kaydedilmemesi: Formu kimin onayladığı, hastayla ilişkisi ve doğrulama bilgileri kayıtta görünmeli.

• Tek ebeveynin onay vermesi, diğerinin itiraz etmesi: Aile içi uyuşmazlık riskli bir alan. Kliniğin iç politikası ve hukuk danışmanı önceden belirlenmeli.

• Eski numaranın kullanılması: Tesis kanalıyla doğrulanan numara 12 ay geçerli, sonrasında yeniden doğrulama gerekiyor.

• Formun hastaya göre yazılıp temsilciye göre tasarlanmaması: “Ben hastayım” cümlesiyle başlayan bir form, veli tarafından doldurulduğunda karışıklık yaratır.

Klinikler için kontrol listesi

• Küçük ve kısıtlı hastalar için ayrı bir onam akışı tanımlayın.

• Formun ilk sorusunda onayı verenin hasta mı, temsilci mi olduğunu açıkça sorun.

• Temsilcinin kimlik ve telefon doğrulamasını ayrı kayıt olarak tutun.

• Temsilci yoksa ya da doğrulanamıyorsa devreye girecek alternatif yöntemi önceden belirleyin.

• Aile içi uyuşmazlık, boşanmış ebeveyn ve vesayet gibi özel durumlar için iç prosedür yazın.

• Personelinizi bu senaryolar konusunda bilgilendirin.

Dijiizin bu süreçte nasıl yardımcı oluyor?

Dijiizin’de onam formları her kliniğe özel hazırlanıyor. Formun başında şu soru yer alır: “Yukarıdaki hasta bilgileri size mi ait? Evet, bana ait / Hayır, hastanın vasisiyim.” Böylece onayı veren kişinin hasta mı yoksa temsilcisi mi olduğu kayıtlara girer. Form linki ve doğrulama kodu birlikte iletilir, form ve anamnez soruları doldurulur, kod girilerek onay verilir. Cihaz ve IP kaydı, OTP doğrulaması ve TÜBİTAK zaman damgalı kanıt dosyaları panelde saklanır.

Ayrıca okuyun: SMS şifresiyle onam hukuken geçerli mi? ve Elektronik onamda hangi kayıtlar tutulmalı?

Küçük ve kısıtlı hastalar için hangi akışın doğru olduğu kliniğin kendi sürecine ve kullandığı kanala göre değişir. Bu yüzden onam formlarınızı avukat ekibimizle birlikte hazırlıyoruz. Kliniğinize özel bir akış kurmak için ücretsiz hazırlık görüşmesi talep edin.

Sık sorulan sorular

Küçük hasta kendisi elektronik onam verebilir mi?
Yönetmeliğe göre hasta küçük veya kısıtlıysa işlemler kanuni temsilci tarafından yapılır.

Anne ve babadan biri yeterli mi?
Yönetmelik bu konuda ayrıntı vermiyor, Hasta Hakları Yönetmeliği’ne atıf yapıyor. Aile içi uyuşmazlık ihtimali olan durumlarda hukuki danışmanlık almanızı öneririz.

Temsilcinin telefonu doğrulanamıyorsa ne olur?
Elektronik rıza alınamaz. Kliniğin kâğıt ya da başka geçerli bir yöntemle ilerlemesi gerekir.

Temsilci için de 12 aylık doğrulama süresi geçerli mi?
Hasta için öngörülen doğrulama hükümleri temsilci için de uygulanıyor. Pratikte numaranın güncel ve doğrulanmış olması önemli.